Wel verdiend, niet ontvangen: Ina Boudier-Bakker, Clare Lennart, Dirkje Kuik

Vrouwelijke schrijvers winnen nog altijd minder literaire prijzen. Al komt daar verandering in. Om die reden riep de Stichting P.C. Hooftprijs een jury bijeen van leden, die al eens in de P.C. Hooftjury hadden gezeten en die de vraag voorgelegd kregen: welke reeds overleden vrouwelijke schrijvers hadden de P.C. Hooftprijs kunnen krijgen? Wel verdiend, niet ontvangen.

Dat leverde een lijst op van 33 schrijfsters van interessante, prijswaardige oeuvres. Onder hen drie Utrechtse schrijfsters: Ina Boudier-Bakker (De klop op de deur), Clare Lennart (Huisjes van kaarten) en Dirkje Kuik (De held van het potspel).

In Salon Saffier een portret van deze schrijfsters en hun werk door Gé Vaartjes, Petra Teunissen en Marijke van Dorst. Aad Meinderts gaat in gesprek met dit drietal. Beeldpresentatie door Pim Oxener.

Ina Boudier-Bakker (1875-1966), auteur van romans en verhalen. Haar romans Armoede (1909) , De straat (1924) en De klop op de deur (1930) oogstten veel roem. Niet alleen werd haar werk veel gelezen, maar het werd ook vertaald en Armoede en De klop op de deur werden als televisieserie gebracht. Geprezen werd ze om de warmte en het psychologisch inzicht waarmee ze de mensen in haar proza tekende. Enerzijds gelauwerd voor haar hele oeuvre, in 1963 met de Tollens-prijs, anderzijds werd ze ook ongenuanceerd weggezet als schrijfster van 'damesromans'. Sinds enige tijd is er sprake van een hernieuwde belangstelling voor haar werk: diverse titels zijn succesvol herdrukt, waaronder haar indrukwekkende oorlogsdagboeknotities 1940-1945 - onder de titel Zo doods en stil en donker - en Finale (1957). Dit laatste werd bij herdruk ontvangen als verrassend modern. In 2016  verscheen de bundel Ontmoeting, een nieuwe uitgave van een aantal van haar verhalen. Ina Boudier-Bakker woonde ruim 50 jaar in Utrecht.

Clare Lennart (1899-1972), pseudoniem van Clara Helena Klaver, schreef de Boekenweekgeschenken, Twee negerpopjes (1949) en Op schrijversvoeten door Nederland (1955), en is de auteur van zo’n twintig romans en verhalenbundels, waaronder Serenade uit de verte (1951), Stad met rose huizen (1954) en haar bekendste roman De ogen van Roosje (1957). Een schrijfster van neoromantisch, sensitief proza met een groot psychologisch inzicht én een gewaardeerd recensente, vertaalster, en geliefd columniste. Haar liefde voor het buitenleven, voor de ‘groene aarde’ uit haar jeugd, is één van de thema’s in haar literaire werk. In haar tijd ‘goed verkocht, veel gelezen en bijna altijd goed besproken’. De schrijfster die vanaf 1926 in Utrecht woonde, typeerde een van de winkelstraten met de - inmiddels klassiek geworden – openingszin van haar roman Huisjes van kaarten (1938) herdruk 2019: ‘Dit is een lange straat. Ze loopt van C. en A. tot in de middeleeuwen’.

Dirkje Kuik (1929-2008), schrijver en beeldend kunstenaar, woonde haar hele leven in Utrecht.  Auteur van een veelzijdig oeuvre. Haar Utrechtse Notities (1968), De held van het potspel (1974) en Broholm (1998) werden gelauwerd. In haar beeldend werk toonde ze vaak de stad Utrecht en in haar literair werk greep ze terug op herinneringen aan haar leven in de stad, maar ook op haar fascinatie voor onder andere Napoleon en de Italiaanse cultuur. Verval en teloorgang van al wat haar omringt is een belangrijk thema. In haar romans en verhalen, met eigen illustraties, toont ze zich een ‘fantastisch verteller’ en creëert ze een heel authentieke sfeer. Haar scherp geobserveerde werkelijkheid en speelse fantasie, vaak vermengd met autobiografische fragmenten, smelten in haar proza samen.
Dirkje Kuik werd geboren als William Diederich Kuik. Na een geslachtsveranderende operatie, ging zij inmiddels eenënvijftig jaar oud, door het leven als vrouw. Haar ervaringen rond de operatie beschreef ze onder andere in Huishoudboekje met rozijnen (1984).

Gé Vaartjes
was jarenlang docent Nederlands aan het Haagse Gymnasium Haganum en gaf HOVO-colleges over Nederlandse en Europese literatuur. Publiceerde in literaire tijdschriften als De Gids, De Parelduiker en Literatuur, en leverde vele bijdragen aan uitgaven van anderen, bijvoorbeeld van het Literatuurmuseum en het Louis Couperus Genootschap. Maakte in 1983 samen met regisseur Aart Nagelkerke een televisieportret van Ina Boudier-Bakker op basis van zijn doctoraalscriptie. Hij publiceerde een biografie van Herman de Man (1999), Top Naeff (2010, tevens zijn proefschrift) en Vleugelman, de zeer succesvolle biografie van Godfried Bomans (2025). In 2025 bezorgde hij ook de bundel Bomans op z’n best: columns, beschouwingen en brieven.

Petra Teunissen
studeerde Nederlandse taal- en letterkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Zij werkte als eindredacteur bij uitgeverijen van vakinformatie. Was voorzitter van het Louis Couperus Genootschap en publiceerde o.a. over Louis Couperus, Carry van Bruggen, Frans Coenen en Clare Lennart. In juni 2017 promoveerde zij op het proefschrift Voor ’t gewone leven ongeschikt. Een biografie van Clare Lennart. Maakte ook de website  www.clarelennart.nl en een wandeling rondom de schrijfster. Ze recenseert onder andere voor Tzum/literair weblog en Biografieportaal en is interviewer voor het live-programma Biografie op de Bühne. Haar tekstbureau draagt de naam Leven in woorden.

Marijke van Dorst
is kenner van literatuur uit vroeger tijden en oprichter/artistiek leider van literair erfgoedtheater Salon Saffier sinds 1995. Publiceerde over de Tsjechische schrijvers Karel Čapek en Božena Němcová en de 19^d -eeuwse (Utrechtse) schrijfsters A.S.C. Wallis en Christine Doorman. Over de twee laatste onder andere in 1001 vrouwen in de 20^ste eeuw.  Ze doet onderzoek naar leven en werk van de Utrechtse schrijvers C.C.S. Crone en Dirkje Kuik en publiceert daarover in diverse tijdschriften, onder andere in Hollands Maandblad. Ontplooit en organiseert meerdere activiteiten over en rondom hen: zoals lezingen, tentoonstellingen, wandelingen, initieert en verzorgt ook boekuitgaven.

Aad Meinderts
was directeur van Stichting Lezen, het Literatuurmuseum, voorzitter van de Jan Campert-Stichting en secretaris van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde. Hij publiceerde essays over en brievenedities van onder meer Anna Blaman, Emmy van Lokhorst en S.F. ('Sonja') Witstein. Aan Max Kijzer wijdde hij een biografische schets en in het boek In gekroonde stoeten beschrijft hij de geschiedenis van de P.C. Hooft-, de Theo Thijssen- en de Max Velthuijs-prijs. Samen met zijn broer, de schrijver Koos Meinderts, speelt hij de voorstelling Stapelbedbroers in kleine theaters. Zie www.stapelbedbroers.nl

Toegangsprijs € 20,00 incl. pauzedrankje.

Boudier-Bakker: fotograaf onbekend
Lennart: foto collectie fam. Klaver
Kuik: foto Max Tosseram